معرفی و مشخصات تولید

«Domina»« سریال دومینا » یک مجموعه‌ی درام تاریخی محصول ۲۰۲۱ است که توسط سیمون برک «Simon Burke» برای شبکه‌های Sky Atlantic (ایتالیا و بریتانیا)ساخته و عمدتاً نوشته شده است. این سریال با بازی Kasia Smutniak در نقش لیویا دروسیلا‌ (Livia Drusilla) به کشمکش‌های قدرت در روم باستان از زاویه‌ی دیدی زنانه می‌پردازد.

پخش نخست این مجموعه در ۱۴ مه ۲۰۲۱ در ایتالیا و بریتانیا آغاز شد. در ایالات متحده، فصل اول در ژوئن ۲۰۲۱ از شبکه‌ی Epix (که بعدها به MGM+ تغییر نام داد) منتشر شد. فصل دوم در ژوئیه ۲۰۲۳ پخش شد و در آوریل ۲۰۲۴ اعلام شد که سریال پس از دو فصل متوقف شده است.

فیلم‌برداری در استودیوهای (Cinecittà)در رم انجام شد. طراحی لباس توسط گابریلا پسوچی«Gabriella Pescucci»و طراحی صحنه توسط لوکا ترانچینو «Luca Tranchino»صورت گرفته است که هر دو در بازسازی بصری فضای روم آغازین امپراتوری نقش مهمی داشته‌اند.

سریال دومینا

لینک عکس

چارچوب تاریخی و روایی

داستان سریال زندگی و صعود سیاسی لیویا دروسیلا همسر سوم و نهایی آگستوس سزار نخستین امپراتور روم را روایت می‌کند. روایت در بازه‌ای تاریخی قرار دارد که میان:

پایان جنگ‌های داخلی روم
شکست مارک آنتونی و کلئوپاترا
و تثبیت قدرت آگوستوس

واقع شده است (حدود دهه‌ی ۳۰ تا ۲۰ پیش از میلاد).
محورهای اصلی روایت:

ازدواج سیاسی لیویا و آگوستوس پس از طلاق هم‌زمان آن‌ها از همسران پیشین
رقابت‌های درون‌خاندانی برای تعیین جانشین
نقش « آگریپا »به‌عنوان متحد نظامی و سیاسی آگوستوس
موقعیت تیبریوس (پسر لیویا) در مسیر قدرت
ازدواج‌های استراتژیک برای تثبیت مشروعیت امپراتوری

سریال نشان می‌دهد که چگونه قدرت در روم صرفاً از طریق جنگ به دست نمی‌آمد، بلکه از طریق مهندسی خویشاوندی، ازدواج‌های برنامه‌ریزی‌شده، تولید وارث و کنترل روایت سیاسی تثبیت می‌شد.

رویکرد جنسیتی و بازخوانی تاریخ

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این سریال تمرکز آن بر نگاه زنانه به سیاست روم است. در منابع کلاسیک (مانند Tacitus، Suetonius و Cassius Dio)، لیویا اغلب با تصویری مبهم، توطئه‌گر و گاه منفی توصیف شده است. اما سریال می‌کوشد او را نه صرفاً به‌عنوان یک زن دسیسه‌گر، بلکه به‌عنوان کنشگری سیاسی، هوشمند و استراتژیک بازنمایی کند.

از منظر مطالعات جنسیت، این بازخوانی نوعی بازنویسی روایت مردمحور تاریخ کلاسیک تلقی می‌شود، جایی که زنان از حاشیه به مرکز روایت منتقل می‌شوند.

ساختار قدرت در سریال

در فصل نخست، تمرکز بر تثبیت موقعیت لیویا در دربار و مدیریت بحران‌های مشروعیت است. در فصل دوم، با برجسته شدن موقعیت تییریوس و ازدواج اجباری او با جولیا مسئله‌ی جانشینی و انتقال قدرت به کانون روایت منتقل می‌شود.

سریال نشان می‌دهد که:
قدرت = خون + ازدواج + مشروعیت + کنترل روایت

این فرمول، هسته‌ی سیاست امپراتوری نوپای روم را در روایت سریال شکل می‌دهد.

بازخورد منتقدان

بر اساس داده‌های راتن توماتوس Rotten Tomatoes، این سریال امتیاز 82٪ را کسب کرده است (بر پایه‌ی نقدهای منتشرشده).
در فایننشیال تایمز «Financial Times»از آن با عنوان «Game of Romans» یاد شده است، اشاره‌ای به شباهت ساختار دراماتیک آن با سریال «Game of Thrones»از نظر کشمکش‌های خانوادگی و سیاسی. تام هالند تاریخ‌نگار بریتانیایی، در تایمز اشاره می‌کند که هرچند برخی ناهمخوانی‌های تاریخی در سریال دیده می‌شود، اما پرداخت دراماتیک دوره‌ی کمتر نمایش‌ داده‌ شده‌ی دهه‌ی ۲۰ پیش از میلاد بسیار جذاب و نوآورانه است.

ارزیابی تاریخی

از منظر تاریخ‌پژوهی کلاسیک:

نکات مثبت:

بازنمایی اهمیت ازدواج‌های سیاسی
توجه به نقش آگریپا Agrippa در تثبیت قدرت
نمایش فضای بی‌اعتمادی درون خاندان ژولیایی–کلودیایی

نکات دراماتیزه‌شده:

ساده‌سازی برخی رقابت‌های سیاسی
شخصیت‌پردازی مدرن‌تر از شواهد تاریخی
برجسته‌سازی عامدانه‌ی نقش لیویا برای ایجاد روایت قهرمانانه

بنابراین، دومینا را می‌توان در ژانر داستان تاریخی مبتنی بر سیاست «historical fiction with political emphasis» طبقه‌بندی کرد، نه بازسازی کاملاً مستند تاریخی.

جمع‌بندی نهایی

دومینا تلاشی است برای بازخوانی آغاز امپراتوری روم از منظر زنی که در منابع کلاسیک اغلب در سایه قرار داشته است. این سریال با ترکیب درام سیاسی، بازسازی بصری پرجزئیات و تمرکز بر قدرت خانوادگی، تصویری از سیاست روم ارائه می‌دهد که بیشتر به یک تریلر سیاسی در لباس باستانی شباهت دارد.

از منظر مطالعات تاریخ، جنسیت و روایت، این اثر نمونه‌ای مهم از بازنویسی معاصر تاریخ کلاسیک است، رویکردی که تاریخ را نه به‌مثابه‌ی مجموعه‌ای از وقایع، بلکه به‌مثابه‌ی عرصه‌ای برای بازتفسیر قدرت می‌نگرد.